Dịch sởi tại VN: Rất nghiêm trọng!

GS Nguyễn Văn Tuấn - chuyên về dịch tễ học và di truyền loãng xương, hiện là giáo sư thỉnh giảng cao cấp tại ĐH New South Wales (Úc) - nhận định như vậy về tình hình dịch sởi tại Việt Nam hiện nay.

Tính đến ngày 21-4, đã có 125 ca tử vong liên quan đến sởi tại Việt Nam. Tình hình này, theo GS, được đánh giá thế nào?
- GS Nguyễn Văn Tuấn: Tôi nghĩ phải nói là “rất nghiêm trọng”. Đã có 125 ca tử vong và theo tôi biết phần lớn là trẻ em thì vấn đề đang ở mức báo động. Trong vòng 20 năm trở lại đây, chưa bao giờ sởi gây nhiều tử vong như năm nay. Trước đây, dịch SARS và H1N1 cũng đâu có nhiều người tử vong như vậy mà các giới chức y tế đã đánh giá đó là nghiêm trọng. Thành ra, phải xem dịch sởi năm nay là rất nghiêm trọng.

Dịch sởi tại VN GS Nguyễn Văn Tuấn

Có đến hàng trăm ca tử vong thì việc công bố hay không công bố dịch không còn quan trọng nữa. Vấn đề quan trọng là ứng phó để giảm tử vong và sự lây lan của dịch.
Trị sởi không khó mà sao trẻ vẫn chết nhiều vì sởi? Có ý kiến cho rằng do chương trìnhTiêm chủng mở rộng quốc gia không thực sự hiệu quả?
- Đó cũng là câu mà nhiều người đang hỏi nhưng cho đến nay vẫn chưa có câu trả lời xác đáng. Một số chuyên gia trong nước cho biết số ca tử vong tăng cao là do biến chứng (như viêm phổi) liên quan đến sởi. Cũng có thể khi vào bệnh viện trong tình trạng nghiêm trọng và môi trường cũng như nguy cơ nhiễm trùng trong bệnh viện quá cao nên bệnh trạng càng nặng hơn và dẫn đến tử vong. Dĩ nhiên, đó chỉ là suy luận chứ chúng ta cần dữ liệu khoa học để biết rõ nguyên nhân tử vong.
Theo các quan chức y tế Việt Nam thì chất lượng vắc-xin do Việt Nam sản xuất rất tốt. Việt Nam đã triển khai chương trình chích ngừa sởi từ năm 1982-1983 và đến nay, mức độ bao phủ đã đạt tỉ lệ 93%-97%. Chưa rõ tỉ lệ bao phủ ở vùng sâu, vùng xa là bao nhiêu nhưng số liệu năm nay cho thấy 88% trẻ em tử vong do sởi chưa từng được chích ngừa. Do đó, vấn đề đặt ra là mức độ bao phủ có cao như báo cáo hay là có khuất tất trong báo cáo.
Tuy nhiên, với hơn 17 triệu trẻ em dưới 9 tuổi trên cả nước thì có khoảng 1 triệu em chưa được chích ngừa và số trẻ này có nguy cơ cao mắc bệnh sởi.
GS đánh giá thế nào về phản ứng của ngành y tế Việt Nam trong vụ sởi? Và việc phải làm ngay lúc này là gì?
- Tôi nghĩ thông tin là “vũ khí” quan trọng trong việc phòng ngừa dịch bệnh. Tuy nhiên, tôi cảm thấy thông tin từ Bộ Y tế về phòng ngừa bệnh có phần quá ít. Vào website của bộ chỉ thấy những con số thống kê, công văn, chỉ thị... chứ không có thông tin phòng ngừa dịch sởi. Nếu tôi là người dân, tôi đâu có quan tâm đến mấy con số thống kê, chỉ thị… mà muốn biết phải làm gì để phòng ngừa bệnh.
Do đó, phải cung cấp thông tin cho bệnh nhân và cộng đồng. Ngoài ra, mỗi địa phương nên có một “đội đặc nhiệm” trực tiếp đến những vùng miền có dịch để chích ngừa cho dân và hướng dẫn họ cách phòng ngừa. Nên nhớ rằng mục tiêu của việc ứng phó với dịch là giảm tử vong và khống chế sự lây lan; còn ra chỉ thị, thông cáo, thông báo không thể nào đạt mục tiêu đó.

Cần mở rộng chích ngừa Dịch sởi xảy ra khá thường xuyên, nên làm gì để phòng ngừa trong tương lai? - Việt Nam đặt mục tiêu xóa bệnh sởi vào năm 2010 nhưng rõ ràng mục tiêu này chưa đạt được. Thật ra, dịch sởi bộc phát vào năm 2009-2010 cũng có cùng quy mô với năm nay (tức khoảng 8.000 bệnh nhân) nhưng không có quá nhiều tử vong như năm nay. Làm gì để giảm nguy cơ dịch bộc phát trong tương lai? Nhiều đặc điểm dịch sởi cho chúng ta vài bài học. Chẳng hạn như bệnh nhân sởi càng ngày càng cao tuổi hơn (khoảng 60% bệnh nhân tuổi 14 trở lên) và dịch thường xuất phát từ các tỉnh phía Bắc vùng biên giới. Qua đó cho thấy cần phải tập trung vào các “ổ dịch” và mở rộng chương trình chích ngừa cho các trẻ đến 14 tuổi (chứ không phải từ 9 tháng đến 9 tuổi như hiện nay). Ở Úc, tất cả trẻ em đều được chích ngừa bệnh sởi 2 lần: Lúc 12 tháng tuổi, chích ngừa bệnh sởi và quai bị; lúc 18 tháng tiêm thêm một mũi phòng ngừa bệnh sởi, quai bị, và thủy đậu. Ở Úc, bệnh sởi gần như được khống chế. Có thể học kinh nghiệm này từ Úc. Hiệu quả chích ngừa cũng giới hạn trong tỉ lệ 90%-95% nên phải tăng số lần chích ngừa lên 2, thậm chí 3 lần, đặc biệt là trước khi vào tiểu học.

Theo An Quý (Người lao động)

Bệnh sởi: Tiêm văc xin bao lâu thì có tác dụng?

Mũi đầu tiên các bé cần 1 tháng mới có thể sinh kháng thể nhưng các mũi sau trở đi thì sau khi tiêm văc xin cơ thể cần 2 đến 3 tuần để tạo kháng thể bảo vệ, nhanh hơn mũi đầu.

Tiêm chủng cần một tháng có kháng thể
Theo thông tin từ Bộ Y tế, hiện  nay có khoảng 1,5 triệu liều vắc xin sởi đã về kho và thực hiện tiêm đủ cho trẻ dưới 3 tuổi chưa tiêm phòng sởi. Ngay cả các cháu tiêm phòng sởi rồi nhưng bố mẹ chưa chắc chắn cũng có thể cho con đi tiêm lại. Vắc xin sởi này sẽ tiêm hoàn toàn miễn phí cho các bé. Tại TP.HCM ngay sau khi có công điện khẩn của Bộ Y tế về tiêm vét sởi cho trẻ dưới 2 tuổi, UBND TP.HCM đã đề nghị được tiêm lên cho trẻ 3 tuổi và Bộ Y tế đã đồng ý.
Tuy nhiên, hiện nay nhiều bà mẹ lo lắng không cho con đi tiêm vì sợ con chưa có kháng thể đã mắc bệnh từ các phòng tiêm chủng. Chị Vân Anh trú tại Xa La lo lắng đã mấy ngày nay chị gọi người về tiêm dịch vụ nhưng không được. Trong khi đó, chị không dám đưa con ra trạm y ế phường để tiêm. Tương tự, nhiều bà mẹ băn khoăn ủ con ở nhà chờ qua mùa dịch rồi mới tiêm vì không biết tiêm vắc xin vào thì con sẽ có kháng thể ngay hay chưa.
Bác sĩ Nguyễn Hồng Hà, nguyên Phó Giám đốc BV Các bệnh Nhiệt đới TƯ cho biết bệnh sởi là dạng bệnh có sốt và phát ban. Một số loại vi rút khác cũng gây sốt và phát ban, đôi khi làm chúng ta bị nhầm lẫn với sởi. Tuy nhiên các bà mẹ chỉ có cách phòng bệnh cho con bằng tiêm chủng. Nói về kháng thể sau tiêm, bác sĩ Hà cho biết mũi đầu tiên các bé cần 1 tháng mới có thể sinh kháng thể nhưng các mũi sau trở đi thì sau khi tiêm văc xin cơ thể cần 2 đến 3 tuần để tạo kháng thể bảo vệ, nhanh hơn mũi đầu. Vì thế, việc tiêm chủng bất cứ lúc nào cũng cần thiết.

Tiêm chủng phòng sởi để đảm bảo an toàn miễn dịch sởi cho trẻ cả đời

Đối với những trẻ đã từng bị sởi thì cơ thể sẽ tạo được miễn dịch bảo vệ phòng bệnh sởi bền vững suốt đời. Chính vì vậy, những trẻ đã được xác định mắc sởi bằng xét nghiệm thì không cần phải tiêm văc xin sởi. Tuy nhiên, những trường hợp nghi mắc sởi mà không có chẩn đoán xác định thì vẫn cần phải tiêm văc xin sởi như quy định.
Tiêm một mũi an toàn 85 %
Còn bác sĩ Bùi Vũ Huy - trưởng khoa Nhi BV Các bệnh nhiệt đới TƯ cho biết, thông thường, khi chúng ta tiêm một mũi sởi thì đảm bảo phòng bệnh cho các cháu được tiêm từ 80 đến 90% vì một số lý do như tại thời điểm tiêm trẻ đang có bệnh, chưa đáp ứng với văc xin... Vì vậy tiêm mũi thứ 2 nhằm bao phủ cho 10-15% còn lại chưa được bảo vệ bởi mũi một.
Khi sản xuất văc xin sởi, các nhà sản xuất cố gắng đảm bảo hiệu quả phòng bệnh của văc xin sởi đến 90%.Tuy nhiên, một số yếu tố sẽ ảnh hưởng đến kết quả tiêm chủng, như sức khỏe của bản thân mỗi trẻ một số trẻ đang có bệnh kín đáo, hoặc giai đoạn ủ bệnh chưa biểu hiện ra ngoài - những trường hợp này khi tiêm thì đạt hiệu quả thấp hơn và một số lý do khác ngoài mong muốn của ngành y tế.
Số lượng 80-85% là số trẻ chắc chắn đã được bảo vệ sau tiêm mũi 1. Đây là kết quả đánh giá của chương trình tiêm chủng, chúng ta không thể chắc chắn cháu nào đã đạt hiệu quả và cháu nào chưa. Vì vậy, sau nhiều năm cân nhắc, ngành y tế quyết định phải tiêm ngừa sởi 2 mũi để những trường hợp chưa được bảo vệ bằng mũi 1 sẽ được bảo vệ bằng mũi 2. Tổ chức y tế thế giới cũng hướng dẫn những người được tiêm phòng đủ 2 mũi sẽ có miễn dịch cả đời, và đủ kháng thể truyền cho con, với phụ nữ.
Văc xin sởi là một trong những văcxin có hiệu lực cao nhất, nhưng chỉ đạt hiệu lực khoảng 90%. Như vậy trong số 100 trẻ được tiêm, sẽ có một số trẻ tiêm rồi vẫn có khả năng mắc bệnh. Điều này phụ thuộc vào hiệu lực của văc xin và sự đáp ứng miễn dịch của trẻ.
Do đó, hiện nay ở Việt Nam tổ chức tiêm chủng sởi cho trẻ mũi 2 vào lúc trẻ 18 tháng tuổi, thay vì chỉ một mũi lúc 9 tháng tuổi như trước kia. Vì trước kia không có điều kiện nên chỉ tiêm một mũi đối với văcxin của của chương trình tiêm chủng mở rộng. Đối với vắc xin MR (Sởi và Rubela), mũi một lúc 1 tuổi và mũi nhắc lại lúc 4-6 tuổi để củng cố miễn dịch cho trẻ.

Theo Khánh Ngọc (Infonet.vn)

Đã có 238 người lớn mắc bệnh sởi

Biến chứng nguy hiểm nhất của bệnh sởi ở người lớn là não viêm.

Thứ Sáu, ngày 18/04/2014 17:56 PM (GMT+7)

Sự kiện: Bệnh sởi bùng phát ở trẻ

Hiện tại, Bệnh viện Nhiệt đới Trung ương có 313 trường hợp mắc sởi, trong đó 75 bệnh nhi, còn lại là người lớn.

Theo ông Nguyễn Văn Kính, Viện trưởng Viện Nhiệt đới Trung ương, hiện tại, Bệnh viện có 313 ca sởi, trong đó có 75 bệnh nhi, còn lại là người lớn. Bất cứ ai không có miễn dịch (người chưa được tiêm phòng hoặc đã được tiêm phòng nhưng không tạo được miễn dịch) đều có thể mắc sởi.
“Sởi không chỉ hoành hành ở bệnh viện nhi với nhiều ca diễn biến nặng mà sởi đã bắt đầu tấn công người lớn”, ông Kính nói.
Đối với sởi ở người lớn, diễn biến bệnh bình thường, chỉ biến chứng khác trẻ em. Nếu ở trẻ, biến chứng nguy hiểm nhất là bội nhiễm đường hô hấp, suy hô hấp nặng, thì sởi ở người lớn, nguy hiểm nhất là biến chứng do não viêm, bệnh nhân có thể tử vong. Nhưng may mắn, đến nay dù nhiều ca biến chứng sởi nặng ở người lớn phải nhập viện nhưng chưa có ca tử vong nào.

Sởi không chỉ hoành hành ở bệnh viện nhi với nhiều ca diễn biến nặng mà sởi đã bắt đầu tấn công người lớn.

Theo ông Kính, mọi đối tượng chưa tiêm sởi, chưa mắc sởi đều có thể bị sởi (ngay cả với trẻ dưới 9 tháng tuổi). Vì vậy, trẻ em từ 2 tháng tuổi, 6 tháng tuổi tới 9 tháng tuổi đều có thể mắc bệnh sởi. Ngoài ra, người lớn chưa được tiêm chủng, không có miễn dịch nên khi có dịch sởi họ cũng dễ mắc.
Theo ông Kính, trẻ em không được tiêm vắc-xin phòng bệnh có nguy cơ mắc sởi và các biến chứng cao nhất, có thể tử vong. Phụ nữ mang thai không được tiêm phòng cũng có nguy cơ mắc sởi. Virus sởi rất dễ lây qua ho và hắt hơi, tiếp xúc gần hoặc tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết nhiễm bệnh của mũi hoặc họng. Virus vẫn hoạt động và dễ lây trong không khí hoặc trên các bề mặt bị nhiễm trong gần 2 giờ. Nó có thể lây truyền từ người mắc bệnh trong vòng 4 ngày trước khi bắt đầu phát ban cho tới 4 ngày sau khi phát ban. Dịch sởi có thể bùng phát làm nhiều người tử vong, đặc biệt là giới trẻ, trẻ em suy dinh dưỡng.
Để phòng, chống bệnh sởi, cách tốt nhất là nên đưa trẻ đi tiêm chủng vắc xin sởi đầy đủ, đúng lịch. Ngoài ra, người dân không nên nghe theo lời đồn thổi như tắm hạt mùi để phòng sởi, vì không hiệu quả.
Đối với người đã mắc bệnh, phải được cách ly tại nhà hoặc tại cơ sở điều trị theo nguyên tắc cách ly đối với bệnh lây truyền qua đường hô hấp; hạn chế tiếp xúc gần không cần thiết với người bệnh, thời gian cách ly từ lúc nghi mắc sởi cho đến ít nhất 4 ngày sau khi phát ban; tăng cường vệ sinh cá nhân, sát trùng mũi họng, giữ ấm cơ thể, nâng cao thể trạng để tăng sức đề kháng.

Sởi gây hại cho phụ nữ mang thai Phụ nữ dự định có thai mà chưa được tiêm phòng sởi thì nên đến cơ sở y tế để được tư vấn và tiêm phòng vì khi đang mang thai sẽ không được tiêm phòng sởi. Phụ nữ bị sởi trong khi mang thai cũng có nguy cơ biến chứng nặng và thai kỳ có thể kết thúc do sẩy thai hoặc sinh non. Những người khỏi bệnh sởi sẽ có miễn dịch với sởi suốt đời.

Diệu Thu (khampha.vn